Een rijk verleden

Het Ursulinenconvent in het hart van Eijsden kent een rijke geschiedenis. Tot 1982 maakte het karakteristieke gebouwencomplex deel uit van het Ursulinenklooster met bijbehorende schoolgebouwen. Na een nieuwe invulling als gemeentelijke huisvesting zijn het hoofdgebouw, de westelijke schoolvleugel en de kapel behouden gebleven. Sinds 2013 is Museum Het Ursulinenconvent in het hoofdgebouw gevestigd.

Het monumentale hoofdgebouw met zijn rijk gedetailleerde gevel in neo-renaissance stijl heeft de status van rijksmonument. De schoolvleugel en de kapel zijn aangewezen als beeldbepalende gemeentelijke monumenten.

Het verhaal van deze bijzondere plek, begonnen in 1849, krijgt nu een nieuw hoofdstuk in de vorm van het Ursulinen Kwartier. Een uniek woonplan waar historie, erfgoed en toekomst samenkomen.

Uitsnede uit de kadastrale minuutkaart uit 1828 met de bouwlocatie van het latere klooster in de cirkel.

Het begin

In de jaren veertig van de negentiende eeuw was er in Eijsden een grote vraag naar lager onderwijs. De bestaande school kon hier echter nauwelijks aan voldoen en op verzoek van pastoor Corten van Breust werden de Ursulinen uit Sittard gevraagd zich in Eijsden te vestigen om onderwijstaken uit te voeren. In 1849 werd hiervoor een huis met school gebouwd op een stuk land ten noorden van de Breusterstraat. Ook dit gebouwtje werd echter al snel te klein en in 1855 werd er een nieuw schoolgebouw met een kapel op de verdieping gebouwd.

In de tweede helft van de negentiende eeuw nam het aantal leerlingen, pensionaires (leerlingen in de kost) en kloosterlingen in hoog tempo toe en werden er verschillende uitbreidingen gerealiseerd. Zo werd in 1881 een nieuw externaat gebouwd, een schoolgebouw voor de leerlingen die niet in het klooster verbleven. Deze vleugel – de huidige westelijke vleugel – kreeg de naam ‘Mariaschool’, waarschijnlijk vernoemd naar de gravin Marie de Geloes die geld schonk voor de bouw. In 1892 werd een nieuw, neogotisch kapelgebouw opgeleverd. In 1899 werd het huis uit 1849 gesloopt en de vleugel uit 1855 grotendeels herbouwd en vergroot.

Prent van het klooster ca. 1900

20ste eeuw

In de eerste helft van de twintigste eeuw beleefde de school hoogtijdagen, op de lastige tijden tijdens de Eerste en Tweede Wereldoorlog na. Vanaf de jaren zestig vergrijsde de kloosterbevolking echter en door de secularisering van het onderwijs verhuisden de schoolfuncties één voor één naar andere locaties en gebouwen. Vanaf 1973 stonden de gebouwen bijna leeg en uiteindelijk verlieten de ursulinen het klooster. Er waren plannen om het gehele complex te slopen, maar door weerstand bij de plaatselijke bevolking werd dit voorkomen.

Tussen 1982 en 1984 werd uiteindelijk een een groot deel van de gebouwen gesloopt. Alleen het hoofdgebouw, de voormalige Mariaschool en de kapel bleven over en werden herbestemd voor gemeentelijke taken. In 2013 werd Museum Het Ursulinenconvent opgericht en gevestigd in het hoofdgebouw.